8. Evalueren van het gebruik van de SBAR: hoe en wanneer
In dit hoofdstuk oefen je met verschillende casussen en beantwoord je gerichte vragen. De voorbeelden dienen vooral als inspiratie: wat spreekt jou aan, wat zou jij anders doen, en wat kun je hiervan leren?
Op deze manier bespreek je samen direct wat er in de praktijk gebeurt.
Jouw of andermans valkuilen worden zichtbaar. Ook kun je meteen afspraken maken over een aanpak en een vervolgafspraak om te evalueren hoe het gaat.
De voorbeelden van de voorafgaande hoofdstukken dienen als (goede) voorbeelden en zetten aan tot het juiste gebruik van de SBAR.
Waarom de SBAR gebruiken
Beantwoord de volgende vraag:
Waarom is het gebruik van de SBAR-methode belangrijk in het verpleeghuis?
Pijn in de heup
Neem de onderstaande situatie door:
Context: Je werkt een dagdienst op een somatische afdeling van een verpleeghuis waar mevrouw De Jong verblijft. Ze is 84 jaar, bekend met gevorderde artrose en beginnende cognitieve achteruitgang. Ze is mobiel met rollator en heeft hulp nodig bij de ADL.
Zorgprobleem: Sinds twee dagen klaagt mevrouw de Jong over toenemende pijn in haar rechterheup. Ze loopt minder, vraagt vaker om pijnmedicatie en is prikkelbaar. Tijdens de ochtendzorg merkt je op dat ze moeilijk uit bed komt en haar been ontziet. De pijn lijkt meer ten opzichte van gister. Er is geen zichtbare zwelling of roodheid, maar haar mobiliteit is duidelijk afgenomen. Morgen staat de reguliere medische visite gepland.
Je zou toch even met de triageverpleegkundige willen overleggen of er vandaag nog actie ondernomen moet worden of dat dit kan wachten tot de medische visite die voor morgen gepland staat.
Bedenk hoe jouw melding er volgens de SBAR structuur uit zou zien.
Draai vervolgens deze kaart om en bekijk de uitgeschreven melding en in hoeverre dit overeenkomt met jouw melding
S: Je belt met [naam + functie], van afdeling ... Ik zou graag even willen overleggen over mevrouw de Jong [geb.datum], morgen staat de medische visite gepland maar ik twijfel of vandaag al actie nodig is. Ze heeft sinds twee dagen toenemende pijn aan haar rechter been, vraagt vaker om pijnstillers en is snel geprikkeld. Vanmorgen had ze moeite om uit bed te komen. Ik zie niks afwijkend aan de heup of het been. Ze loopt er moeilijk door.
B: Ze is bekend met artrose in haar heup.
A: Mogelijk speelt haar artrose op. Ze is duidelijk niet comfortabel.
R: Ik zou graag willen weten wat ik voor de pijn kan doen en of er vandaag nog iemand komt beoordelen of dat we het morgen bespreken tijdens de medische visite.
Bespreek samen met je collega welke gegevens jij nog zou verzamelen voordat je de triageverpleegkundige gaat bellen.
Draai daarna de kaart om en vergelijk jouw antwoord met de achterkant van deze kaart
Voor 'Situation':
- Geboortedatum van mevrouw de Jong
- Behandelbeleid
- Controles (bloeddruk, pols, temperatuur, ademhaling, saturatie)
Voor 'Background':
- Welke pijnmedicatie ze gebruikt + de hoeveelheid en tijdstippen, evt. zo nodig pijnmedicatie
- Heeft zich een situatie voorgedaan waardoor het getriggerd kan zijn? Denk aan een recente valpartij
Een recente SBAR-melding
Denk terug aan je werkzaamheden in de afgelopen twee weken.
Benoem nu een situatie van afgelopen week waarbij je de SBAR hebt ingezet.
Hoe verliep de melding naar de triageverpleegkundige of medisch behandelaar?
Gebruik hierbij onderstaande vragen:
Klik op deze flashcard om je antwoorden op de vorige vraag te checken
Was dit voor jou het eerste moment dat je de SBAR gebruikte?
Bij het verzamelen van alle relevante gegevens, oftewel het voorbereiden van je melding.
En was dit voor jou het tweede moment waarop je de SBAR gebruikte?
Bij het melden van de situatie volgens de SBAR structuur.
Beantwoord nu samen de volgende vragen:
- Waar was je trots op?
- Wat kon beter?
- Wat was de reactie van de ontvanger van jouw melding?
Herinner jij je deze vraag nog uit de tweede module? Wat is de meerwaarde van de SBAR? En voor wie heeft het gebruik van de SBAR een meerwaarde?
De meerwaarde van de SBAR per doelgroep:
• Voor de zorgprofessional → Meer zelfvertrouwen, betere communicatie, professionalisering.
• Voor de bewoner → Betere zorgverlening, grotere veiligheid.
• Voor de organisatie → Eenduidige communicatiestructuur.
Wat vind jij de meerwaarde van de SBAR?
Kun je nog andere antwoorden bedenken nu je de SBAR in de praktijk hebt toegepast?
Bespreek deze samen.
Wat zouden redenen kunnen zijn dat de triageverpleegkundige of medisch behandelaar geïrriteerd klinkt als je niet alle relevante gegevens paraat hebt?
Bovenstaande antwoorden kunnen allemaal van toepassing zijn. (Mogelijk niet altijd terecht maar dit laten we voor nu even buiten beschouwing)
- Langer doorvragen voor complete informatie: Dit kost onnodig tijd en kan irritatie oproepen, zeker in drukke of acute situaties.
- Urgentie is moeilijker in te schatten: Zonder volledig beeld kan de behandelaar de ernst minder goed bepalen en dit geeft spanning.
- Onvolledige informatie kan leiden tot verkeerde of vertraagde beslissingen: Onvolledige overdracht kan de veiligheid van de cliënt direct beïnvloeden.
- Het kan lijken alsof er onvoldoende is voorbereid: Een gestructureerde melding via SBAR laat zien dat je professioneel en zorgvuldig werkt.
- Het kan lijken alsof je de situatie niet serieus genoeg neemt: Voor een behandelaar kan dat frustrerend zijn omdat het de betrokkenheid in twijfel trekt.
- De zorg voor de cliënt kan vertraging oplopen: Elke vertraging kan gevolgen hebben, zeker bij acute of verslechterende situaties
- Het is frustrerend om informatie versnipperd of onsamenhangend te ontvangen: Structuur voorkomt dat de ander zelf alles bij elkaar moet puzzelen.
- Zonder structuur kan belangrijke informatie gemist worden: Juist deze risico’s maken de SBAR zo waardevol: je vergeet minder snel iets.
Wat blijven voor jou redenen om de SBAR niet te gebruiken en waarom? Selecteer je antwoorden en bespreek samen met je collega waarom.
Ik ervaar de SBAR als extra werk bovenop mijn normale rapportage: Sommigen zien het als dubbel werk in plaats van als hulpmiddel.
Ik ken de stappen van de SBAR nog onvoldoende: Zonder oefening of scholing voelt de structuur soms ingewikkeld of onduidelijk.
Ik voel me onzeker of ben bang om iets fout te zeggen: Onzekerheid kan ervoor zorgen dat iemand liever “op de oude manier” blijft melden.
Ik heb het idee dat de arts of triageverpleegkundige toch wel doorvraagt: Dit kan een reden zijn om de SBAR niet te gebruiken, terwijl het juist tijd scheelt voor beide partijen.
Ik ervaar een hoge werkdruk en weinig tijd om de stappen te doorlopen: Onder tijdsdruk kiezen mensen vaak voor hun oude gewoonten in plaats van een nieuwe methode.
Ik vind dat de SBAR mag alleen gebruikt kan worden door medisch behandelaren en triageverpleegkundigen en niet door zorgmedewerkers: Dat is niet waar. Juist zorgmedewerkers worden gestimuleerd om de SBAR te gebruiken, omdat zij vaak als eerste een situatie signaleren en melden.
In het team of bij de medische dienst en triageverpleegkundige is de SBAR nog geen vaste gewoonte: Als het in de cultuur van het team niet ingebed is, is het moeilijker om zelf wél met SBAR te werken.
De SBAR (on)terecht niet ingezet
Denk weer even terug aan de werkzaamheden in de afgelopen weken. Is er een situatie waarbij je de SBAR niet hebt ingezet terwijl dit wel had gekund?
Bespreek met je collega:
- Wat zou de reden kunnen zijn waarom de SBAR in deze situatie niet is ingezet?
- Had dit mogelijk toch anders gekund?
Bekijk en lees de volgende overdracht:
Charlotte belt met de triageverpleegkundige die ze gisteren ook over dezelfde bewoner sprak:
Is deze melding volgens de SBAR strucuur?
Bespreek met je collega:
- Zou jij dit ook zo doen?
- Hoe zou jij de melding doen? Welke relevante ontbrekende gegevens zou jij nog toe willen voegen?
- Geef elkaar feedback op de aanpak (tips en tops)
Redeneren om de SBAR toch wél te gebruiken
Een vraag over redenen om de SBAR wél te gebruiken:
Wat zijn voor jou redenen om de SBAR wél te gebruiken?
Je vergeet minder snel belangrijke informatie: De structuur helpt je om systematisch te melden.
De triageverpleegkundige of arts kan sneller de urgentie bepalen: Dat maakt de zorg voor de cliënt veiliger.
Het geeft houvast en zelfvertrouwen bij het doen van een melding: Vooral handig als je zenuwachtig bent of veel tegelijk moet doen.
Het zorgt voor een eenduidige manier van communiceren binnen het team: Iedereen spreekt dezelfde taal, wat de samenwerking versterkt.
Het draagt bij aan betere rapportages en continuïteit van zorg: Ook schriftelijk in het ECD zorgt SBAR voor overzicht.
Nog meer redenen om de SBAR wél te gebruiken:
De SBAR gebruiken voor een niet-klinisch probleem?
Je hebt een probleem met een deur van de woning. Deze deur is alleen nog met de hand te openen. De bediening op afstand werkt niet meer. Dit is vervelend omdat je steeds naar de deur moet lopen als er iemand staat die zichzelf niet binnen kan laten.
Je belt de technische dienst. Kan dit via de SBAR?
De SBAR-methode is niet alleen te gebruiken in de zorg rondom de verpleeghuisbewoner. Ook op vele andere manieren kan de SBAR-methode worden ingezet om een situatie of probleem gestructureerd te melden.
De SBAR hoeft zich niet te beperken tot inzet binnen een klinische situatie. Dat bewijst ook het volgende filmpje.
Bekijk het filmpje van Bert en Ernie die een brood aan het bakken zijn:
Opdracht:
Maak een SBAR-overdracht voor Ernie naar Bert toe.
Maak een SBAR-overdracht voor Ernie naar Bert toe
Klinisch redeneren en de SBAR
Wat is de relatie tussen klinisch redeneren en de SBAR?
We gaan weer even terug naar je melding van afgelopen week waarbij je de SBAR hebt toegepast.
- Welke acties heb je eerst zelf uitgevoerd voordat je de situatie hebt overlegd met de triageVPK of medisch behandelaar?
- Was het een situatie die in de lijst staat van de gezondheidsproblemen op de website?https://www.zorgvoorbeter.nl/tips-tools/triage/index-gezondheidsproblemen
- Zo ja: Heb je gebruik gemaakt van deze website?
Maak voor de volgende vraag gebruik van de website https://www.zorgvoorbeter.nl/tips-tools/triage/index-gezondheidsproblemen
Casus: Een bewoonster heeft sinds gisteravond knallende hoofdpijn aan beide zijden van haar hoofd. Geen misselijkheid, neurologische uitval of koorts. Bloeddruk:
138/88, pols: 74, temp: 36,8.
Wat is de meest waarschijnlijke conclusie bij klinisch redeneren?
Bij welke SBAR-stap benoem je jouw analyse van de situatie en geef je aan welke betekenis je aan je observaties geeft? Klik hieronder op de juiste stap van de SBAR:
Beantwoord de volgende stelling met juist of onjuist:
Je ontdekt tijdens het verzamelen van gegevens volgens de SBAR dat je zelf een actie kunt uitvoeren (bijv. glucose meten of extra insuline geven). Dit hoort niet bij klinisch redeneren.
Beantwoord de volgende meerkeuzevraag:
Welke informatie hoort bij het Background-gedeelte van de SBAR bij een bewoner met een insult?
Beantwoord de volgende stelling met juist of onjuist:
Het klinisch redeneren stopt zodra je de SBAR-melding hebt gedaan aan de triageverpleegkundige.
Nu volgt er een sleepvraag:
Je eigen houding bij het implementeren van de SBAR: koppel de beschrijvingen aan de bijbehorende aspecten.
Stapels
Sleep antwoorden naar de juiste stapel
Ankervraag:
Wat ga jij morgen anders doen na het doorlopen van deze e-learning, met het team, in het kader van het gebruik van de SBAR?
Je bent aan het einde gekomen van deze e-learning over de SBAR, goed dat je deze doorlopen hebt. Heel veel succes met het gebruik van de SBAR in de praktijk!